Năm tháng tuổi thơ tôi (54,55)

54.

Về đến nhà tôi và anh Hai chẳng thấy anh Ba đâu. Đẩy cái cánh cửa sau cháy bếp, bì bõm nước tôi bước ra sau nhà. Một hình ảnh kinh dị đập vào mắt tôi. Như một hình nhân bị treo chỏng đầu ở cái cây xoài bị úng nước đã chết. Toàn thân nó như bị cháy đen xì, bất động. Bụng nó đã bị rạch một đường dài, những giọt màu đỏ cuối cùng đang nhỏ xuống mặt nước đã nhuộm màu của máu. Bên dưới có một chiếc thau đang chứa những thứ nhầy nhụa như ruột gan, phèo phổi gì đó. Cái cảm giác kỳ lạ đang dần chuyển động trong những mạch máu của tôi. Mặt tôi nóng rần lên. Cổ họng tôi như có cái gì đó làm nghẹn lại, rồi bùng phát … tôi đã nôn toàn bộ những gì đã ăn trước đó. Tay chân tôi rã rời như có kim châm. Tôi như bị choáng bởi cái hình ảnh vừa đau thương, vừa kinh dị đang diễn ra trước mắt. Con Dzệnh của tôi đã bị giết chết.

Tranh thủ lúc tôi và anh Hai không có nhà, anh Ba bị mấy người lớn xung quanh xúi giục làm thịt con Dzệnh. Anh nghĩ đến món thịt chó nấu chao mà những người lối xóm đề nghị. Trong lúc đói, anh thấy nó hấp dẫn quá liền cùng mọi người dí bắt con Dzệnh đem đi trấn nước cho đến chết.

Thật ra cái công đoạn làm thịt chó này ở miền Tây chẳng xa lạ gì với tôi. Bắt đầu là việc trấn nước cho đến khi con chó ngợp thở rồi đem đi thui lông, cạo sạch, mỗ bụng, chế biến món ăn… Những món ăn chế biến từ thịt chó nó ngon vô cùng. Sống ở vùng sông nước này lâu rồi mọi thứ cũng thấy quen, dù là những cảnh sát sanh đến man rợ. Nhưng không hiểu sao lần này không như những lần trước. Tôi có một cảm giác thật khác thường len lõi trong những mạch máu của tôi, nhịp tim cũng khác, hơi thở cũng khác. Phải chăng tôi đang chứng kiến hình ảnh một thành viên trong ngôi nhà này đang bị treo chỏng ngược lên cao xẻ thịt. Cái hình ảnh thoáng nhìn qua ấy vừa bi thương, vừa kinh dị lủng lẳng như hình nhân có tay, có chân đang bị treo cổ phía sau nhà.

Tôi khóc rống lên rồi chạy vào nhà đóng cái cửa bếp lại. Anh Ba tôi nói với mấy người lớn… “Kệ nó, nó khóc thì không cho nó ăn”. Rồi họ hì hục mổ xẻ con chó Dzệnh nhà tôi. Anh Hai tôi vào nhà ném cái bao bánh mì lên nơi khô ráo rồi nói với cái thằng em đang thu người trên chiếc giường khô ráo rằng: “Mấy đừng khóc nữa có được không? Mai mốt tao xin cho con chó khác”. Rồi anh ra hiên nhà xem mấy người lớn tranh nhau cổ phần.

Đến tối khuya món Chó nấu chao cũng đã hoàn tất. Mấy người hàng xóm múc đem qua cho anh em chúng tôi một nồi nhỏ có đường kính cở hai gang tay trẻ con. Anh Hai lấy bánh mì trong túi ra phân phát cho các em ăn với món chó nấu chao, thật là hết ý.

Tối khuya, sau cơn ói mửa, bụng cồn cào, tôi đói kinh khủng lại thêm cái mùi vị thơm ngon từ món thịt cầy. Anh em chúng tôi ăn một cách ngon lành. Chỉ một thoáng cái nồi nhỏ sạch bóng không còn lại dấu vết. Nói là sợ cái cảnh con Dzệnh bị “treo cổ” nhưng đến khi ra thành phẩm thì cũng ăn sạch bách. Quả là trẻ con… đôi khi “tôi bây giờ” cũng không thể hiểu nổi “tôi thời quá khứ”. Có lẽ để giải thích cho điều này khi lớn tôi chỉ có một câu trả lời đó là những năm tháng đó có một nồi chó nấu chao cũng đã là xa xỉ lắm rồi. Và có lẽ từ khi có ý thức, tôi đã không bao giờ ăn món thịt cầy này nữa. Nó như một cách gián tiếp để tôi không phải nhớ quá nhiều về một thời gian khó.

55.

Bánh mỳ ăn với chó nấu chao… nhoẵng cái hết sạch. Thật ra những ổ bánh mì hồi đó không lớn như bây giờ, lại thêm rỗng ruột vì nhiều bột nổi, cho nên đối với cái tuổi ăn, tuổi lớn của anh em chúng tôi thì có thấm tháp vào đâu. Vậy là chỉ còn một hai ổ. Anh Hai để lại cho các em cầm chừng trong những ngày tới. Rồi quên luôn việc đi bán để lấy lãi.

Con nước trở lại, dâng cao hơn trước. Anh em chúng tôi lấy tầm vong kê giường cho cao hơn. Rồi co cẳng suốt ngày trên đó nhấm nháp mấy khúc bánh mì còn lại. Kể từ lúc nước nổi cho đến nay, trường cho học sinh nghỉ học. Anh em chúng tôi chỉ có chơi, chẳng phải lo chuyện đến trường. Đường về từ Lấp Vò đến Nha Mân cũng bị ngập lụt, nên Cha tôi không thể đạp xe về thăm các con được. Anh em chúng tôi cảm nhận dần sự thiếu vắng người lớn trong nhà những lúc như thế này. Lúc đó ai cũng phải lo cứu lấy cây, vườn, cứu lấy gia đình mình thì đâu còn thời gian mà lo nghĩ đến những người xung quanh khác.

Ngày qua ngày, cầm cự với những ổ bánh mì còn sót lại. Anh em chúng tôi bắt đầu thấy mình đã thật sự biết đói. Chúng tôi không thể đi đâu, vì chung quanh toàn là nước và nước. Tôi đã khóc vì đói, rồi nó lan qua cả anh Ba. Tất cả anh em chúng tôi mỗi người một góc giường khóc thảm thiết trong cái đói. Chúng tôi đã từng làm quen với mùa nước nổi hàng năm, nhưng có lẽ năm nay khác hẳn mọi năm, chẳng có lương thực, chẳng có người lớn trong nhà, con nước lại dâng cao quá đến nổi không thể đi lại được.

Mợt buổi sáng không còn tiếng khóc, anh em chúng tôi đã mệt lã đi vì kiệt sức. Anh hai dự định nếu nước rút sẽ cố gắng tìm xuồng quá giang ra gặp ông chủ lò bánh mà xin nợ tiếp. Đến trưa, cơn đói lại tiếp tục hoành hành mà nước thì chẳng chịu rút xuống tí nào.

Đến trưa, một mũi xuồng đâm thẳng vào cửa nhà tôi. Cha tôi đã trở về. Nghe tiếng khóc của các con than đói. Ông giận lên rồi bảo: “Cho tụi mầy một lần đói cho biết”. Thật ra lúc đó ông đang nghĩ gì? Tôi nghĩ là ông đang có một trạng thái khác. Những lời nói đó chỉ là cách ông kìm nén cảm xúc mà thôi. Ông cám ơn một ông già cho ông quá giang xuồng về nhà, vì bây giờ nước đã ngập khắp mọi con đường rồi. Ông ném chiếc xe đạp, một cái bao nhỏ đựng bo bo sang một nơi khô ráo, rồi đi tìm dao bổ dừa làm món cốm dẹp. Đói, chúng tôi ăn cốm dẹp nước dừa cảm thấy nó ngon vô cùng, đến nỗi không còn một hạt nào trong chén.

Hồi đó lương thực thiếu thốn nên tôi thấy cái món ăn nào của miền sông nước này cũng ngon hết. Cho nên đến khi trưởng thành, tôi vẫn thích những món của miền Tây Nam Bộ là vậy. Có lẽ tôi đã thích không vì ẩm thực, không vì gia vị mà là vì cái tình cảm một thời tôi đã đối diện với cuộc sống thôn dã này.

Kề từ khi Cha tôi trở về, ngôi nhà tôi lênh láng nước nhưng lại cảm thấy an toàn hơn. Cha tôi gác mấy cây tầm vong lên trên những đòn tay, rồi thả mấy tấm vạt giường lên đó để ngủ. Vậy là khô ráo, anh em chúng tôi cảm thấy ấm áp vô cùng. Bo bo là một món thay thế lương thực trong những ngày tháng đó. Vì là giáo viên nên Cha tôi được mua bo bo theo cổ phần nhu yếu phẩm. Bo bo là một món ăn mỏi miệng chết đi được. Cha tôi bày cho anh em chúng tôi rút lá khô trên vách lợp nhà làm củi để nấu bo bo. Ông bảo nấu cho nó mềm dễ nhai, không bị mỏi miệng.

Chẳng bao lâu sau, con nước rút, để lại quá nhiều rác và lục bình khô chết trên sông. Mùa nước nổi năm đó đã cho tôi quá nhiều kỷ niệm. Nó là vốn sống, là hành trang vào đời của những đứa con tha phương về vùng đất mới.